İşletme Adı Sorgulama Rehberi

Yeni bir iş kurmak, web sitesi oluşturmak, potansiyel iş ortaklarını seçmek, çalışan almak ve marka kimliğini oluşturmak heyecan verici olabilir. Ancak istediğiniz işletme adının çoktan alınmış olması bu heyecanınızı sekteye uğratabilir.

Maden suyu markası Sanzo’nun kurucusu Sandro Roco, katıldığı Shopify Masters podcast bölümünde “Bir marka için yolunda gitmesi gereken birçok şey vardır, bunlardan biri de marka adı” diyor.

Güzel haber: bir işletme adının kullanımda olup olmadığını sorgulamak için dolambaçsız, sistematik bir yol mevcut. Bu yazımızda bir işletme adının alınıp alınmadığını sorgulamayı, orijinal fikriniz alınmışsa ne yapacağınızı öğrenebilir, Sandro ve diğer başarılı girişimcilerin tavsiyelerini okuyabilirsiniz. 

İyi bir işletme adı nasıl seçilir?

• Ürün ve hizmetleriniz
• Şirketinizin değerleri ve dünya görüşü
• Sektöre özgü terimler
• Kulağa ilgi çekici gelen bir ad
• Anlamlı kişisel bağlantılar
• Arama motoru optimizasyonu

Benzersiz bir işletme adı, o işletmenin faaliyet gösterirken kullandığı resmi unvan olup marka tanınırlığı oluşturmak açısından hayati önem taşıyan bir unsurdur.

Bir marka adı seçerken şirketinizin amacını iletmek ve olası müşterilerinizin aklında yer etmek arasında hassas bir denge tutturmanız gerekir. Sandro, seçeceğiniz adın kulağa nasıl geldiğini de dikkate almanızı öneriyor.

“Telaffuzu kolay mı? İnsanların telaffuz etmeyi sevdiği bir kelime mi? Sattığınız ürünle uyuşuyor mu? Tüm bu işaretler, insanların yaptığınız işe inanmasını sağlayabilir.”

En iyi işletme adları genellikle farklı kaynaklardan ilham alan yaratıcı bir adlandırma süreci sonunda ortaya çıkar.

Ürün ve hizmetleriniz

Yenilikçi bir ürün sunuyorsanız ürününüzün faydasını bildiren bir ad, müşterilerinizi eğitmek açısından faydalı olabilir.

Örneğin, Transformer Table çeşitli yemek ihtiyaçlarına göre genişletilebilen ve küçültülebilen mutfak masaları satıyor. Markanın “dönüşen masa” anlamına gelen adı, ürünün farklı senaryolara göre değişebilme özelliğini açıkça yansıtıyor.

Şirketinizin değerleri ve dünya görüşü

Şirketiniz, marka değerlerini önceliklendiriyorsa bu bağlantıyı hedef kitlenize açıkça göstermek için marka adı seçerken bunu bir başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz.

Kask satan Thousand (“Bin”) markası, kurucusu Gloria Hwang’ın arkadaşının bir bisiklet kazası ardından hayatını kaybetmesi sonucunda kuruldu. Kask takmayan arkadaşından ilham alan Gloria, kask güvenliği yoluyla bin kişinin hayatını kurtarma hedefiyle yola çıktı.

Shopify Masters’a konuk olduğu bölümde Gloria, “Misyon odaklı bir markayız. Aslında adımız ‘Bin kişinin hayatını nasıl kurtarabiliriz’ sorusuyla ortaya çıktı. Kaza sonrası kask yenileme politikamızla bin kişinin hayatını kurtarıp kurtaramayacağımızı görmek için istatistik tutuyoruz,” diyor. Şirket 2024 yılında 1.000 kişinin hayatını kurtarma hedefine ulaştı.

Sektöre özgü terimler

Doygun bir pazarda faaliyet gösteriyorsanız marka adınızda sektöre özgü terminolojiye yer vermek markanıza daha fazla itibar kazandırabilir.

Örneğin, Türkiye’nin en önde gelen cam üreticisi olan Şişecam, Borcam alt markası için ürünlerin ana maddesi olan “borosilikat cam”ın kısaltmasını marka adı seçerek akıllara kazınmış ve başka şirketlerin ürün adlandırmalarını da etkilemiştir.

Kulağa ilgi çekici gelen bir ad

Kulağa ilgi çekici gelen bir ad, hedef kitlenizin zihninde yer edinebilir. Eşi benzeri olmayan bir ad arıyorsanız kelimelerle oynayın.

Sandro bir düzine addan oluşan bir liste oluşturduysa da çoğu başka işletmeler tarafından alındığı ya da doğru hissi vermediği gerekçesiyle farklı şeyler denemeye karar verdi.

“Adımı, göbek adımı ve soyadımı, yani Alessandro Lorenzo Roco yazıp harflerle oynadığım bir alıştırma yaptım. Bu kombinasyonlardan biri Sanzo’ydu. İşte bu ilgi çekici olabilir diye düşündüm,” diyor.

Anlamlı kişisel bağlantılar

Sevdiğiniz birinin ihtiyacını karşılamak için bir marka kurduysanız işletmenize ad seçerken buradan yola çıkabilirsiniz.

Kurucu ortaklar Stephanie ve Muammar Reed, MiJa Books adlı kitabevlerine en büyük kız çocuklarının adını vermişler, ancak bu adın ikinci bir anlamı daha var. Konuk oldukları Shopify Masters podcast bölümünde “Kızımızın baş harfleri olması nedeniyle bu ad bizim için çok özel. Üstelik İspanyolcada da ‘benim kızım’ anlamına geliyor,” diyor Stephanie.

Kızları için yeterince çeşitlilik içeren kitaplar bulmakta zorlanmaları nedeniyle MiJa Books adlı kitabevini kuran Reed ailesi oldukça yerinde bir ad seçmiş.

Arama motoru optimizasyonu

Güçlü bir SEO stratejisiyle yola çıkmak istiyorsanız işletme adınızda anahtar kelime araştırmasından ilham alın.

Zero Waste Store, yola Earthy Shop olarak çıkmıştı. Sürdürülebilir ürünler markasının kurucu ortakları, Zero Waste Store alan adının kullanılmadığını ve ayda 15.000’e kadar arama aldığını fark edince şirketin adını değiştirmeye karar verdiler.

Shopify Masters’a konuk olan kurucu ortak JJ Follano şunları söylüyor: “İnsanlar aktif olarak bu anahtar kelimeyi arıyordu. İşe başlayalı birkaç ay olmuştu ve ‘burada büyük bir fırsat olduğunu düşünüyorum. Neden kendimizi Zero Waste Store olarak yeniden konumlandırmayalım ki?’ dedim.”

Bu değişiklik markanın daha fazla satış yapmasını sağladı. Ayda birkaç yüz sipariş alırken ad değişikliğinin ilk yılında kazançları milyon dolarları buldu.

İşletme türleri

• Şahıs şirketleri
• Ortaklıklar
• Limited şirketler
• Anonim şirketler
• Lisanslı meslek kuruluşları

İşletmenizin türü, işletmenizi nasıl tescil ettireceğinizi belirler. İşletme adları genellikle ülke yasalarına tabidir.

Karışıklıkları önlemek amacıyla ülkenizde yürürlükte olan adlandırma gerekliliklerini araştırın. Örneğin, birçok ülke müşterilerin işletmenizin yapısını ve ait olduğu sektörü anlayabilmesi için belirli adlandırma şartları koşmaktadır.

Yazımızın devamında farklı işletme türlerinde adlandırma konusunun nasıl ele alındığına dair genel bir bakış sunuyoruz:

Şahıs şirketleri

Mevcut en basit işletme türü olan şahıs şirketlerinin adlandırma kuralları da basittir. İşletmenizin tek sahibi ve çalışanı siz olduğunuz için şahıs şirketiniz sizin resmi adınız altında faaliyet gösterir. Ayrıca ticaret unvanı almak da mümkündür.

Ortaklıklar

Aynı şahıs şirketinde olduğu gibi genel ortaklıklar da kurucu ortakların adı altında faaliyet gösterebilir ya da ticari unvan alabilirler.

Limited şirketler

Limited şirketler, kişisel varlıklar açısından şahıs şirketlerine kıyasla daha fazla koruma sağlasa da daha fazla düzenlemeye tabi olan resmi bir işletme türüdür. Limited şirket adları ayırt edici olmalı, yasaklı veya uygunsuz kelimeler içermemeli ve “Ltd.” veya “Ltd. Şti.” gibi tanımlayıcılar içermelidir.

Anonim şirketler

Anonim şirketlerin yapısında, işletmeler sahiplerinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. Sınırsız sayıda ortağı olması mümkün olan anonim şirketler, kurumlar vergisine tabidir. Anonim şirketlerin adlarında “Anonim Şirket” veya kısaca “A.Ş.” ibaresi bulunmalıdır.

Lisanslı meslek kuruluşları

Türkiye’de avukatlar, doktorlar, mühendisler gibi lisanslı uzmanların kurduğu işletmeler adlandırma konusunda kuruluşun türüne ve bağlı olduğu meslek odasına göre farklı yasal düzenlemelere tabidir.

İşletme adı nasıl sorgulanır?

1. Ticari marka veri tabanını araştırın
2. Sosyal medyayı kontrol edin
3. Arama motorlarını kullanın
4. Alan adı kayıt kuruluşlarını kontrol edin
5. Devlet kayıtlarını kontrol edin

İşletmenizi kurmadan ve markanızı geliştirmeye başlamadan önce seçtiğiniz işletme adını kapsamlı bir şekilde araştırın. İşletme adının alınıp alınmadığını şu yöntemlerle kontrol edebilirsiniz:

1. Ticari marka veri tabanını araştırın

İşletme adınızı ticari marka olarak tescil ettirmeyecek olsanız bile ticari marka olarak tescil edilmiş adları kullanmak istemezsiniz.

Güzellik markası Three Ships, bu adı almadan önce “Niu Body” adını kullanmak istemişti. Kurucu ortaklar halihazırda benzer adlı bir marka olduğunu bilmiyorlardı.

Shopify Masters’a konuk olan kurucu ortak Laura Thompson “Ticari markamızı ihlal ediyorsunuz diyen bir ihtarname aldık,” diyor. O anda markalarını yenilemeye karar vermişlerdi.

Ticari marka ihlali davaları, başka birinin adını kullanmanın ciddi sonuçlarından biridir. İşletme adı araştırmanıza ticari marka veri tabanını kontrol ederek başlayın.

Türk Patent ve Marka Kurumunun veri tabanı birebir aynı ve benzer işletme adlarını kontrol etmek için iyi bir başlangıç noktası olabilir. Yaygın yazım hataları ve varyasyonları için de arama yapmayı unutmayın. Tescilli marka sahibi, işletme adınız birebir eşleşmese bile yine de adınızı kullanmanıza itiraz edebilir.

2. Sosyal medyayı kontrol edin

Kayıtlı olmayan bir işletme adı, tescilli bir markanın korumasına sahip olmasa da yeterince tanınmış bir varlığı olan bir işletme genel hukuk kapsamındaki korumalardan yararlanabilir. Bu nedenle, bu tür işletme adlarından uzak durmanız faydalı olacaktır.

Aklınızdaki adı tüm büyük sosyal medya platformlarında (Facebook, Instagram, X, LinkedIn, TikTok ve YouTube) arayın. Popüler kanallarda benzer isimlerin bulunması markaların karıştırılmasına yol açabilir ve dijital pazarlamayı zorlaştırabilir. Kanallar arasında tutarlı bir markalaşma müşterilerin sizi bulmasını kolaylaştıracağından her hesapta aynı kullanıcı adını kullanmaya özen gösterin.

3. Arama motorlarını kullanın

İşletme adınız için internette arama yapın. İlk sayfadaki sonuçların ötesine de bakın ve ilişkili, farklı arama kombinasyonlarını deneyin. Benzer sektörlerdeki ve aynı ada sahip coğrafi bölgelerdeki işletmelere dikkat edin.

4. Alan adı kayıt kuruluşlarını kontrol edin

Bir işletme adını kullanmak için yasal izniniz olsa da ilgili alan adının da kullanılabilir olduğundan emin olmalısınız. İşletme adınızla eşleşen bir web adresi, güçlü bir dijital marka varlığı oluşturmak açısından paha biçilemez değerdedir. Alan adının kullanımda olup olmadığını Shopify’ın ücretsiz alan adı oluşturucusu gibi popüler kayıt kuruluşu ve araçlardan kontrol edin.

5. Devlet kayıtlarını kontrol edin

Aklınızdaki işletme adını ve ticaret unvanını Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi çevrimiçi sorgulama ekranından gerçekleştirebilirsiniz. Türkiye’de .tr uzantılı alan adlarının kayıt işlemleri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından işletilen TRABİS sistemi üzerinden yürütülmektedir. İşletme adları ve marka tescili için ise TÜRKPATENT tarafından hazırlanan veri tabanını kullanabilirsiniz.

İstediğiniz işletme adı alınmışsa ne yapmalısınız?

Aklınızdaki işletme adı alınmışsa önünüzde iki seçenek var: adınızı değiştirmek ya da sahibinden adı satın almak.

İşletme adınızı değiştirin

İstediğiniz adı taşıyan halihazırda başka bir işletme varsa bu adın sizi en çok tanımlayan kısmına odaklanın.

Ardından, coğrafi tanımlayıcılar ekleyerek (“Ege” ya da “İzmir”), kendi adınızı dahil ederek ya da temel konseptinizi korurken işletmenizi diğerlerinden ayıran nitelikte önek ve sonekler kullanarak birinci seçeneğinizi değiştirebilirsiniz. Örneğin, “Urban Bloom Florists” adını almak mümkün değilse “Urban Flower Co” olarak değiştirebilirsiniz.

Diğer işletmeyle aynı sektörde faaliyet gösteriyorsanız adların telaffuzunun birbirine benzememesine dikkat edin. Sosyal medyada karışıklığa yol açması halinde ticari marka ihlali sorunlarına neden olabilir.

Yeni bir işletme adı almak için, işletmenize, sektörünüze ve marka kimliğinize göre işletme adı ve alan adı oluşturan Shopify’ın yapay zekâ destekli işletme adı oluşturucusunu kullanın.

Sahibinden işletme adını satın alın

Özel bir ada karar verdiyseniz ama kullanılabilir değilse şu anki ad sahibinden adı satın almayı deneyebilirsiniz. Bu taktik pahalı olabileceğinden adı satın almak için geçerli bir sebebiniz olduğundan emin olun.

Premium Sound Canada adıyla faaliyete başlayan Headphones.com, hoparlör satışından kulaklık satışına geçiş yaparken sektöründe itibar kazanmak üzere mevcut alan adını satın almaya karar verdi.

Shopify Masters’ın konuğu olan kurucu ortak ve CEO Andrew Lissimore, “Gerçekten iyi olan kulaklık şirketlerinin, ürünlerini satmamıza izin vermelerini sağlamaya çalıştık. headphones.com alan adını alırsak bize hayır diyemeyeceklerini düşündüm. Alan adını kontrol ettiğimde kullanımda değildi,” diyor.

O dönemde web sitesi headsets.com adresine yönlendiriliyordu. Andrew, WHOIS aracını kullanarak headphones.com adresini satmaya açık olan alan adının sahibini buldu. Alan adını satın almak ciddi bir yatırımdı ancak Andrew’a ihtiyacı olan itibarı (ve SEO patlamasını) kazandırdı.

İşler Andrew’da olduğu gibi sizin açınızdan da iyi gidebilir ancak alan adı aktif olmasa bile sahibinin o adla ilgili planları veya duygusal bağları olabilir. Alan adını satın alma yoluna gidecekseniz, devri uygun şekilde belgelemek ve ticari markalar, çevrimiçi işletme alan adları ve sosyal medya hesapları dahil olmak üzere gereken tüm hakları elde etmek için bir avukatla çalışabilirsiniz.